Vụ tàu hải giám Trung Quốc tấn công tàu thăm dò dầu khí của Việt Nam trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã khiến truyền thông Việt Nam đập Trung Quốc một cách sôi động khác thường, thậm chí có thể nói hiện tượng như vậy là lần đầu tiên kể từ thời chiến tranh biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc ở thập kỷ 80 của thế kỷ trước trở lại đây. Đặc điểm như vậy không thể không dẫn đến câu hỏi điều gì thực sự ở đằng sau sân khấu? Bởi vì ai cũng biết rằng một trong những đặc điểm đặc trưng của nhà nước Việt Nam là truyền thông nằm trong tay nhà nước. Tất nhiên tôi không biết điều gì ở đằng sau sân khấu. Nhưng như thường lệ, tôi tư biện để tìm những điểm nhìn tham chiếu về vấn đề đang xảy ra. Tôi thấy có 3 khả năng:
1. Đây là sách lược phá vỡ chiến lược liên kết song phương của Trung Quốc với từng thành viên ASEAN.
2. Đây là sách lược nhằm đạt được vấn đề gì đó ở Đối thoại Shangri La sắp diễn ra.
3. Đây là vấn đề nhân sự
Ở khả năng thứ nhất có thể thấy gần đây Trung Quốc đạt được thỏa thuận với Indonesia tuần tra chung trên biển. Nếu Indonesia là quốc gia lân cận với Trung Quốc thì tuần tra chung trên biển không có vấn đề gì, đằng này Indonesia là quốc gia cách rất xa Trung Quốc. Tuần tra chung trên biển như vậy không khác nào là một thỏa thuận của Indonesia đồng ý với lập trường của Trung Quốc về một phần vấn đề của biển Đông, ít nhất là ở khu vực Hoàng Sa và bắc Trường Sa. Làm ầm ĩ vụ tàu hải giám này khiến thỏa thuận của Trung Quốc và Indonesia ở vào thế chông chênh, khó thực thi.
Ở khả năng thứ hai, vụ tàu hải giám diễn ra ngay trước thềm Đối thoại Shangri La. Một vụ phức tạp sẽ thu hút sự chú ý và như vậy nhằm tới một mục đích nào đó. Mục đích nào đó thật khó suy đoán, nhưng biết đâu vài ngày tới chúng ta lại có thể suy đoán thì sao.
Ở khả năng thứ ba, ai là người đang cầm trịch đường lối ngoại giao của Việt Nam. Tất nhiên, Việt Nam là một quốc gia mà lãnh đạo thường mang tính tập thể. Nhưng ở đấy không thể không có những vai trò của cá nhân. Đảng hội Đảng vừa diễn ra dường như cho thấy đã để khuyết vấn đề nhân sự lãnh đạo cho ngành ngoại giao. Điều này cũng cho thấy Đại hội Đảng hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của ngành ngoại giao, hoặc nhân sự có khúc mắc gì đấy. Nhưng rõ ràng tháng sau đã phải có quyết định chính thức về nhân sự lãnh đạo ngành ngoại giao, và thời điểm này là thời điểm đã có quyết định. Vậy vấn đề ở đây là tân quan, tân chính sách hay Trung Quốc đang gây sức ép về nhân sự, hay ở một tình thế yếu hơn về sức ép là nắn gân tân quan? Tư biện của tôi chỉ đạt tới điểm này, không phân tích sâu hơn được nữa.
Nhưng cũng có thể đặt ra câu hỏi nếu Trung Quốc không gây sự thì Việt Nam đâu có ra kế sách phản ứng được. Thật ra, có thể thấy chuyện cắt cáp đâu phải lần đầu tiên diễn ra, chỉ có trước đây không thấy Việt Nam phản đối mạnh mẽ. Vậy có phải Việt Nam đã chịu tới mức không thể chịu đựng được hơn nữa nên phải bật lại? Thật khó mà biết. Nhưng lại có thể thấy lần này Trung Quốc phản ứng lại cũng mạnh mẽ như chưa từng thấy kể từ thời kỳ chiến tranh biên giới Trung Việt. Trung Quốc leo thang, nhưng Việt Nam lại đang có dấu hiệu xuống thang. Hai hôm nay chưa thấy người phát ngôn của Việt Nam lên tiếng. Hôm nay (2/6) chỉ thấy người phát ngôn của Việt Nam lên tiếng về vụ tàu Trung Quốc bắn ngư dân, chứ không lên tiếng về phát ngôn của Trung Quốc hôm 31/5 về vụ đụng độ tàu này. Nếu người phát ngôn của Việt Nam không lên tiếng nữa về chuyện này thì có thể thấy Việt Nam đã lùi bước. Vớt vát lại có thể là cuộc biểu tình cuối tuần này. Có thể suy đoán Trung Quốc sẽ phản ứng thế nào nếu cuộc biểu tình sẽ diễn ra. Nếu Trung Quốc phát ngôn yêu cầu Việt Nam đảm bảo an ninh cho người Trung Quốc ở Việt Nam, không kích động tinh thần bài Hoa thì sự vụ đụng độ lần này đến đấy sẽ chấm dứt. Liệu Trung Quốc có tổ chức những cuộc biểu tình đòi xâm chiếm biển Đông không? Tôi nghĩ khả năng này là không, nhưng nếu có thì đấy cũng là một phép thử hay. Liệu Trung Quốc có tạo ra những sự vụ người Hoa kiểu như vụ ga Hàng Cỏ hồi năm 1978 không? Tôi nghĩ là không, bởi vì lật bài như vậy là quá sớm. Vậy tại sao tôi lại nghĩ về một cuộc biểu tình cuối tuần? Tôi thấy có những biểu hiện khác lạ. Cuối tuần trước tôi nghĩ về việc người dân Việt Nam biểu lộ chính kiến (chú ý tôi dùng từ "biểu lộ chính kiến" chứ không phải là "biểu tình") như một đối sách trước tình hình đang diễn ra thì một số người comment ở blog của tôi dường như phản đối, nhưng sang tuần này thì dường như họ đã thay đổi quan điểm. Cuối tuần trước tôi nói về ngoại giao nhân dân, chẳng thấy báo chí nào nói cả, nhưng sang tuần này lại thấy báo chí nói tới. Vụ biểu tình hồi năm 2007 có bao giờ thấy truyền thông Việt Nam đề cập tới đâu mà bây giờ lại thấy đề cập tới. Tôi cho rằng thời điểm biểu tình đã muộn, mất tính đối sách, nhưng bù lại có thể đây là nước gỡ lại thể diện khi xuống thang. Vậy cái thể diện bị mất vì xuống thang và cái đạt được do sách lược như vậy so đo được mất thế nào? Tôi nghĩ về tầm nhìn và phản ứng trong những tình huống xảy ra cấp tập của lãnh đạo Việt Nam. Có thể nói là thường.
1. Đây là sách lược phá vỡ chiến lược liên kết song phương của Trung Quốc với từng thành viên ASEAN.
2. Đây là sách lược nhằm đạt được vấn đề gì đó ở Đối thoại Shangri La sắp diễn ra.
3. Đây là vấn đề nhân sự
Ở khả năng thứ nhất có thể thấy gần đây Trung Quốc đạt được thỏa thuận với Indonesia tuần tra chung trên biển. Nếu Indonesia là quốc gia lân cận với Trung Quốc thì tuần tra chung trên biển không có vấn đề gì, đằng này Indonesia là quốc gia cách rất xa Trung Quốc. Tuần tra chung trên biển như vậy không khác nào là một thỏa thuận của Indonesia đồng ý với lập trường của Trung Quốc về một phần vấn đề của biển Đông, ít nhất là ở khu vực Hoàng Sa và bắc Trường Sa. Làm ầm ĩ vụ tàu hải giám này khiến thỏa thuận của Trung Quốc và Indonesia ở vào thế chông chênh, khó thực thi.
Ở khả năng thứ hai, vụ tàu hải giám diễn ra ngay trước thềm Đối thoại Shangri La. Một vụ phức tạp sẽ thu hút sự chú ý và như vậy nhằm tới một mục đích nào đó. Mục đích nào đó thật khó suy đoán, nhưng biết đâu vài ngày tới chúng ta lại có thể suy đoán thì sao.
Ở khả năng thứ ba, ai là người đang cầm trịch đường lối ngoại giao của Việt Nam. Tất nhiên, Việt Nam là một quốc gia mà lãnh đạo thường mang tính tập thể. Nhưng ở đấy không thể không có những vai trò của cá nhân. Đảng hội Đảng vừa diễn ra dường như cho thấy đã để khuyết vấn đề nhân sự lãnh đạo cho ngành ngoại giao. Điều này cũng cho thấy Đại hội Đảng hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của ngành ngoại giao, hoặc nhân sự có khúc mắc gì đấy. Nhưng rõ ràng tháng sau đã phải có quyết định chính thức về nhân sự lãnh đạo ngành ngoại giao, và thời điểm này là thời điểm đã có quyết định. Vậy vấn đề ở đây là tân quan, tân chính sách hay Trung Quốc đang gây sức ép về nhân sự, hay ở một tình thế yếu hơn về sức ép là nắn gân tân quan? Tư biện của tôi chỉ đạt tới điểm này, không phân tích sâu hơn được nữa.
Nhưng cũng có thể đặt ra câu hỏi nếu Trung Quốc không gây sự thì Việt Nam đâu có ra kế sách phản ứng được. Thật ra, có thể thấy chuyện cắt cáp đâu phải lần đầu tiên diễn ra, chỉ có trước đây không thấy Việt Nam phản đối mạnh mẽ. Vậy có phải Việt Nam đã chịu tới mức không thể chịu đựng được hơn nữa nên phải bật lại? Thật khó mà biết. Nhưng lại có thể thấy lần này Trung Quốc phản ứng lại cũng mạnh mẽ như chưa từng thấy kể từ thời kỳ chiến tranh biên giới Trung Việt. Trung Quốc leo thang, nhưng Việt Nam lại đang có dấu hiệu xuống thang. Hai hôm nay chưa thấy người phát ngôn của Việt Nam lên tiếng. Hôm nay (2/6) chỉ thấy người phát ngôn của Việt Nam lên tiếng về vụ tàu Trung Quốc bắn ngư dân, chứ không lên tiếng về phát ngôn của Trung Quốc hôm 31/5 về vụ đụng độ tàu này. Nếu người phát ngôn của Việt Nam không lên tiếng nữa về chuyện này thì có thể thấy Việt Nam đã lùi bước. Vớt vát lại có thể là cuộc biểu tình cuối tuần này. Có thể suy đoán Trung Quốc sẽ phản ứng thế nào nếu cuộc biểu tình sẽ diễn ra. Nếu Trung Quốc phát ngôn yêu cầu Việt Nam đảm bảo an ninh cho người Trung Quốc ở Việt Nam, không kích động tinh thần bài Hoa thì sự vụ đụng độ lần này đến đấy sẽ chấm dứt. Liệu Trung Quốc có tổ chức những cuộc biểu tình đòi xâm chiếm biển Đông không? Tôi nghĩ khả năng này là không, nhưng nếu có thì đấy cũng là một phép thử hay. Liệu Trung Quốc có tạo ra những sự vụ người Hoa kiểu như vụ ga Hàng Cỏ hồi năm 1978 không? Tôi nghĩ là không, bởi vì lật bài như vậy là quá sớm. Vậy tại sao tôi lại nghĩ về một cuộc biểu tình cuối tuần? Tôi thấy có những biểu hiện khác lạ. Cuối tuần trước tôi nghĩ về việc người dân Việt Nam biểu lộ chính kiến (chú ý tôi dùng từ "biểu lộ chính kiến" chứ không phải là "biểu tình") như một đối sách trước tình hình đang diễn ra thì một số người comment ở blog của tôi dường như phản đối, nhưng sang tuần này thì dường như họ đã thay đổi quan điểm. Cuối tuần trước tôi nói về ngoại giao nhân dân, chẳng thấy báo chí nào nói cả, nhưng sang tuần này lại thấy báo chí nói tới. Vụ biểu tình hồi năm 2007 có bao giờ thấy truyền thông Việt Nam đề cập tới đâu mà bây giờ lại thấy đề cập tới. Tôi cho rằng thời điểm biểu tình đã muộn, mất tính đối sách, nhưng bù lại có thể đây là nước gỡ lại thể diện khi xuống thang. Vậy cái thể diện bị mất vì xuống thang và cái đạt được do sách lược như vậy so đo được mất thế nào? Tôi nghĩ về tầm nhìn và phản ứng trong những tình huống xảy ra cấp tập của lãnh đạo Việt Nam. Có thể nói là thường.
Người Mỹ từng ví von Washington là Hollywood thứ 2 với những khuôn mặt xấu xí.
ReplyDeleteTôi nghiêng về khả năng số 2. Nếu đạt được cái gì đó từ Đối thoại Shangri-La thì tôi nghĩ là được nhiều hơn là mất. Còn cái sự "mất" cũng đâu có nhiều nhặn gì? Việc VN xuống thang, nhũn nhịn với TQ là chuyện thường xuyên xảy ra và là đường lối nhất quán trong chính sách ngoại giao của VN. Cái "được" trong việc cho phép biểu tình còn lớn hơn vì nó cho phép Nhà nước có thêm được một chút legitimacy trong mắt người dân mà nó đang cai trị.
ReplyDeleteVN lần này làm là muốn phá cái kế "liên hoành", bẻ đũa từng chiếc của TQ. Nhưng tôi e rằng điều này khó thực hiện được, cũng chỉ là bão trong tách trà thôi, khi mà thái độ của Mỹ tỏ ra rất dửng dưng.
Tuy nhiên đây cũng là nước cờ khá mạo hiểm vì nó ảnh hưởng khá nặng tới quan hệ Việt-Trung trong đó hình như một nguyên tắc bất thành văn là VN nhượng bộ TQ một cách toàn diện và không lên tiếng công khai, không sử dụng báo chí để chống TQ. Sự thay đổi trong chính sách ngoại giao ấy có thể là do con giun xéo lắm cũng quằn, trước việc VN cảm thấy đang ngày càng bị cô lập và thất bại trong chủ trương hợp tác ASEAN.
Nhưng một khả năng lớn hơn là còn do những thay đổi về nhân sự mà người ngoài không thể biết được. Trong thời gian gần đây, có vẻ như phe quân sự đang ngày càng làm thay giới ngoại giao (tướng Vịnh đi khắp nơi, gặp khắp giới, trả lời khắp các mặt báo trong khi không thấy các quan chức ngoại giao nói gì về vấn đề biển Đông trừ những phát biểu quen thuộc của bà Phương Nga). Không rõ sự thay đổi mới đây trong chính sách ngoại giao này là do ai đứng đằng sau?
Tôi cũng cảm thấy có vấn đề khi bà Nga hôm qua không nói gì tới vụ tuyên bố của TQ ngày 31.5.
ReplyDelete99% sẽ không có biểu tình
ReplyDeleteNếu không có biểu tình thì uy tín của Chính phủ còn xuống thấp nữa, bởi vì một là Chính phủ đã không dám leo thang cùng Trung Quốc, mặc dù chính Chính phủ đã khởi xướng chuyện leo thang; hai là dư luận sẽ cho rằng dân chúng bây giờ ngoảnh mặt với Chính phủ (trước đây chỉ có trí thức ngoảnh mặt với Chính phủ, bây giờ thêm cả dân chúng nữa).
ReplyDeleteChuyện biểu tình cũng có nhiều vấn đề. Ít người tham gia thì Chính phủ cũng chết (dân chúng ngoảnh mặt), đông người tham gia Chính phủ cũng mệt (lo an ninh, trật tự). Không có trí thức tham gia Chính phủ cũng mất mặt (Ồ, bây giờ giả sử có GS Ngô Bảo Châu tham gia thì có phải được nhiều thứ không, truyền thông thế giới đưa tin Fields medalist phản đối Trung Quốc thì có tác dụng nhiều lắm. Người xưa nói rằng kẻ sĩ chết vì người tri kỷ, người con gái trang điểm cho kẻ mình yêu. Chính phủ đối đãi với nhân tài như dùng bao cao su thì khi hữu sự trơ trọi mình mình thôi. Công an, quân đội đâu đã có hiệu dụng, ví dụ như GS Ngô Bảo Châu trong đoàn biểu tình). Nếu tổ chức biểu tình cao tay ấn, cho quần chúng cô lập dissidents như hồi 2007 thì cũng hay đấy.
Nhưng tôi e rằng sẽ có người bảo rằng Chính phủ VN làm gì có uy tín gì mà lo uy tín của nó xuống thấp. Lo bò trắng răng.
Đã có biểu tình vào sáng nay trước đsq TQ, đường Hoàng Diệu, Hà Nội. Khoảng hơn trăm người tụ tập trước, rồi sau có thêm hơn trăm người nữa tới, tất thảy chừng 300 người. Có màu cờ, sắc áo và biểu ngữ; có già trẻ, nam nữ; trí thức có nhiều không thì tôi không rõ lắm. Có chụp ảnh, phỏng vấn bằng tiếng Việt lẫn tiếng Anh. Tất nhiên là cũng có lực lượng an ninh bắc loa khuyến cáo mọi người giải tán.
ReplyDeleteSau khoảng 15 phút giương cao cờ và biểu ngữ, thì đoàn người biểu tình đã tuần tự rút khỏi vườn hoa Lê nin, không quên vỗ tay và hát vang quốc ca Việt Nam và Như có bác Hồ. Góc vườn hoa trước đsq TQ được lực lượng an ninh phong tỏa hoàn toàn, có điều cả một tiểu đội xe bus che chắn góc nhìn phía đường ĐBP (chắc để tránh người qua đường tò mò lại xem gây cản trở giao thông, chứ tôi không thấy có hành vi bắt bớ nào). Đoàn biểu tình có một vài biểu hiện tuy lẻ tẻ nhưng nên tránh, như là đi lại và đứng lấn xuống lòng đường.
Có tuần hành tiếp hay không thì tôi không rõ. Tôi đoán là không, bởi nhóm người còn đứng lại trên vỉa hè bên vườn hoa không nhiều. Khoảng 8h30, tôi đã phải về nhà đưa vợ đi mua sắm. :)
This comment has been removed by the author.
ReplyDeleteChúc mừng bác, mọi chuyện đúng như bác dự liệu. 1 cuộc biểu tình và tuần hành nhỏ đã diễn ra trước cửa đại sứ quán TQ, kịch bản vẫn như năm 2007
ReplyDeleteAh, quên, số lượng người tương đối ít( được tầm hơn trăm người) và trước khi cuộc biểu tình diễn ra chính quyền đã có 1 số động thái trong việc ngăn chặn và làm giảm số lượng người biểu tình song những phản ứng này là thiếu quyết đoán và khá yếu ớt. Tuy nhiên mọi việc vẫn diễn ra an toàn, đến 11h đoàn người biểu tình vẫn đi trên các con phố HN
ReplyDeleteBác cứ lo bò trắng răng :))
ReplyDelete